Hoeveel mag het levenseinde kosten? Of in concreto: hoeveel mag de behandeling van een terminale kankerpatiënt kosten? Het is een vraag waar men van schrikt. Maar het is de vraag die professor Cassiman (voorzitter van de Vlaamse Liga tegen Kanker) zich luidop stelt. Het leven van een terminale patiënt met enkele maanden verlengen kost 100.000 à 200.000 euro aan dure medicatie per jaar en per patiënt, zegt hij, en dat kan de ziekteverzekering niet blijven betalen, want anders komt de basisbehandeling voor iedere kankerpatiënt in het gedrang.
Professor Cassiman pleit ervoor dat dokters terminale kankerpatiënten eerder naar palliatieve zorgen zouden “doorschuiven” in plaats van het leven van mensen die niet te redden zijn, nog te rekken.
Vertel dat maar eens aan een terminale patiënt, luidt een emotioneel maar niet te verwaarlozen tegenargument, of vertel dat aan zijn familie. En moeten artsen niet altijd blijven proberen, al is het vaak tegen beter weten in? En is het niet verkeerd het eind van een mensenleven in euro’s uit te rekenen? En wie neemt uiteindelijk die zware beslissing om een behandeling stop te zetten?
Vragen genoeg om over na te denken.
Wat denkt u ervan? Hoeveel mag het levenseinde kosten?
Uw beschaafd geformuleerde en doordachte mening is welkom op dit forum.
Lees ook de opiniebijdrage van Jan Van Duppen over dezelfde thematiek.
@Allen: deelnemen aan deze discussie impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de gewijzigde regels - mod
07/12/2011 om 15:54
Het gaat niet op om alsmaar verder de weg op te gaan van dure behandelingen als men met hetzelfde geld veel meer resultaat kan halen met basisgezondheidszorg en vooral met het voorkomen van ziekten(preventiebeleid).
We besteden in onze samenleving veel te weinig aandacht aan gezonde en vooral evenwichtige voeding.Alsook aan het voorkomen en “genezen” van verslavingen.
Het bepalen van de grens hoe duur een behandeling bij terminale patienten mag zijn heeft zeer veel aspecten.
Belangrijk is dat er een maatschappelijke discussie over op gang komt.
07/12/2011 om 16:12
Een mensenleven mag nooit “vermarkt” worden aan de hand van cijfertjes.
Doet men het toch, opent zich de doos van pandora.
Het begint, zoals alles, altijd met “eerlijke en goede bedoelingen” om vervolgens aan de hand van een “index weging” een “waarde” opgeplakt te krijgen.
En dan is het hek van de dam.
Wie bepaalt wat?
Een mensenleven wordt dan willens nillens herleid tot euro’s, dollars en koersnoteringen. En we weten inmiddels wat dat betekent, nietwaar?
Het is erover om “financiële markten” over een mensenleven te laten beslissen.
Laat mensen in alle sereniteit zelf kiezen of ze er nog willen bijhoren of liever afscheid nemen.
07/12/2011 om 16:16
Niet alleen de terminale medemens maar ook de zwaar door ziekte of ouderdom gehavende medemens; is nagenoeg weerloos; het is onze plicht toe te zien dat pijn verzacht wordt maar het is ook onze plicht als religieuzen of seculieren om de gekwetste mens in samenspraak met diens naaste familie en vrienden uiteindelijk zelf te laten beslissen over het tijdstip en de context van het levenseinde; beslissen dat er een einde aan het leed maar ook aan het leven moet komen is reeds moeilijk genoeg voor de betrokkenen; het is dan ook een nachtmerrie wanneer de zieke geen gehoor vindt in zulke schrijnende omstandigheden. De technologie over beter de chemie is voorhanden, er bestaat een euthanasiedrank toch is er nog steeds geen 0800-nummer waar men terecht kan in geval van nood om bij een neutrale instantie de euthanasiedrank aan te vragen; daar moet aan worden gewerkt; bepaalde fases van aandoeningen zijn te pijnlijk en dan moet er een humane uitweg zijn; ik kan me ook inbeelden dat bepaalde aandoeningen wel behandeld kunnen worden maar dat de levenskwaliteit van de zieke te sterk achteruit gaat; altijd verdoofd zijn, altijd in bed moeten liggen, altijd hulp nodig hebben: dat kan een mens mentaal breken; daarom: laat de zieke zelf beslissen; respecteer zijn of haar oordeel!!!
07/12/2011 om 16:16
Het zou zeker niet verkeerd zijn om even verder te kijken dan het welvarend Vlaanderen … naar landen waar zelfs jonge mensen en kinderen niet kunnen leven omdat er geen voedsel is, geen drinkbaar water, geen medische verzorging… Het leven kost wat kost willen verlengen, heeft weinig zin. De patiënten hebben voldoende tijd gehad om afscheid te nemen , wat toch wel een verschil maakt met bijvoorbeeld mensen die een zwaar auto ongeluk hadden…
Wat zijn die 2 maanden verlenging waard , je kan het toch moeilijk leven noemen…
Dus liever een betere besteding van zoveel geld… er is nog genoeg armoede in dit landje en er mag zeker wat meer geld naar ontwikkelingswerk… of naar meer welzijn voor alle mensen. Een basisinkomen zou heel wat stress en angst wegnemen, en tevens ervoor zorgen dat er meer tijd en aandacht kan besteed worden aan de zieken die geïsoleerd geraken.
zoedt
07/12/2011 om 16:19
Ik wil hier nog aan toevoegen dat de kostprijs van de behandeling pas kan besproken worden wanneer er een consensus bestaat over de mogelijkheid zelf uit het leven te stappen en dus niet verder te laten invalideren.
07/12/2011 om 16:24
Twintig jaar geleden is er een studie verschenen die aantoonde dat meer dan 50 % van het geld van de ziekteverzekerinig werd uitgegeven aan de laatste 6 maanden van het leven van de mens. Hoe het vandaag is weet ik niet. Ik vind dat niet vernatwoord. Er ontstaat ook een ander probleem. Door het buitensporig rekken van het leven creert men een enorme markt voor het vervangen van de organenen die de een na de ander uitvallen wegens slijtage. Arme jonge mensen uit ontwikkelingslanden worden dan onder druk van de armoede of door toedoen van de misdaad hun organen ontnomen door de overdreven afzetmarkt die wij voor organen creeeren door het buitensporig willen verlengen van het leven.
07/12/2011 om 16:44
Hangt van de patiënt zelf af zou ik zeggen. Als de patiënt zijn leven met nog enkele maanden wil verlengen is dat zijn persoonlijke keuze zoniet kan de patiënt zelf beslissen hoe hij zijn einde tegemoet gaat.
07/12/2011 om 16:52
Is het in deze ook niet het belang van de gemeenschap dat prioritair moet zijn ten opzicht van het belang van het individu ?
Als diezelfde €100.000 à €200.000 gebruikt kunnen worden om pakweg 15 ‘basisdbehandelingen’ te bekostigen, dan moet dat zonder twijfel voorrang hebben op de relatief beperkte verlenging van één mensenleven… Dus, op de vraag hoeveel het levenseinde mag kosten : dat is irrelevant, de ‘kostprijs’ moet bepaald worden door de voor handen zijnde middelen. Artsen hebben de plicht te blijven proberen, maar op een bepaald moment moet dat - vind ik - gebeuren in overleg met de patiënt en/of zijn naasten. En dan is het ook de taak van de arts om de patiënt en zijn naasten correct in te lichten omtrent de ernst van de aandoening. Als een kanker terminaal is, moet dat ook als dusdanig gecommuniceerd worden. Valse hoop is het laatste wat de patiënt en zijn naasten nodig hebben in zo’n geval…
En vooraleer ik hier digitaal ‘gelyncht’ wordt : Twintig jaar geleden heb ik als tiener een ouder verloren aan kanker. Een harde klap voor mij (en mijn familie), die mijn levensvisie drastisch veranderd heeft. Had ik dan gewild dat er - in die tijd nog - miljoenen Belgische frank besteed werden om zijn/haar leven te rekken ? Neen, omdat ik (en mijn familie) besefte dat het lijden er niet zou op verbeteren. Ik zou er alles voor over gehad hebben om de kanker uit te roeien, dat wel, maar dat was geen optie. De diagnose was ‘terminaal’. Uiteindelijk is hij/zij, omringd door zijn/haar geliefden, rustig thuis ingeslapen… En dát was op die moment belangrijker : de huiselijke warmte, de vertrouwde omgeving, en niét de steriele en kille ziekenhuiskamer, waar niemand zich ooit echt op zijn gemak voelt.
(Ik heb het opzettelijk over ‘een ouder’. Diegenen die mij persoonlijk kennen, kennen ook de details.)
07/12/2011 om 16:57
Ik zou persoonlijk passen voor een behandeling eenmaal ouder dan 70 jaar. Het verlengt het leven van een patient, maar de kwaliteit gaat enorm achteruit. Ik zou niet willen een nummer worden in een ziekenhuis. Dokter en verplegers zij sowieso al een pak minder bezorgd en begaan, eenmaal een zekere leeftijd bereikt. Je moet tenslotte van iets sterven en uitstellen kan niet tot het oneindige. Dat moeten we toch inzien. Vanaf een bepaalde leeftijd herstel je moeilijker van chemotherapie of een zware ingreep. Volgens mij denken veel mensen zo, maar nee zeggen aan een dokter die een therapie voorstelt is toch moeilijk. Dus moet de zorg anders voorgesteld worden.Ik zou het normaal vinden dat er voorrang gegeven word aan jonge mensen die nog volledig kunnen herstellen, ouders die nog kinderen moeten grootbrengen. Ik vind ook dat het recht op terugbetaling moet gerelateerd worden aan het respect dat iemand heeft voor zijn eigen lichaam: heeft hij zelf gezond geleefd of was het een overmatig roker, drinker, ongezonde eter? Iemand die heel zijn leven zijn best deed om zijn gezondheid te behouden, zou daarvoor moeten beloond worden mocht hij toch door een ziekte getroffen te zijn.
07/12/2011 om 17:47
Ik heb kanker in mijn gezin mogen meemaken, mijn vrouw, moeder van twee kinderen is er 6 jaar geleden aan gestorven, twee dochters, nu 15 en 16 jaar en zij is 8 jaar ziek geweest..tel zelf uit. Zij had haar eerste chemo op haar 10 de huwlijks verjaardag. Mastitis carsiomatosa is de naam dacht ik. Waarom zeg ik die naam? omdat die naam zo goed als het einde betekent. Vanaf het moment dat er een uitzaaiing is is men eigenlijk al terminaal, de vraag is alleen maar hoelang dat duurt, en daarover gaat het.
Ieder verhaal is natuurlijk verschillend, maar mijn vrouw en haar gezin hebben voor iedere maand, iedere dag gevochten en gewoekerd, omwille van de tijd die de kinderen zouden krijgen in een tweeouder gezin.
Wij begonnen zoals zovelen, vegetarisch eten yoga thai-chi sport, vooral haar optimisme, was stimulerend, ik heb ze slechts enkele keren neerslachtig gezien, haar houding gaf mij geen excuus om zelf te falen, ik haalde kracht uit haar.
Zij heeft pas opgegeven nadat al haar funcites waren weggevallen, met open wonden van de uitzaaiingen, een “ontplofte” dikke arm die niet meer te draineren viel..
Haar functie als echtgenote, moeder, werknemer, huisvrouw, vriendin enz waren onmogelijk geworden, slechts bedlegerigheid en pijn was hetgeen overbleef en met nog slechts twee chemo’s in het arsenaal die ten koste van hevige bijwerkingen maximaal een drietal maanden meer konden kopen, koos zij voor geen chemokuur meer te ondergaan, en begon de behandeling met pijnstillers. Ik verloor mijn echtgenote en beste kameraad. Zij is 43 jaar geworden..
Hier haal ik al de indicaties uit die duurdere behandelingen verantwoorden of niet verantwoorden .
Vooreerst is zij professioneel behoorlijk blijven functioneren tot ongeveer drie kwartalen voor haar dood, daarna ging het niet meer.
Zij heeft dus evengoed bijgedragen tot de sociale zekerheid en zij heeft dan in voorkomend geval ook recht op die verzekering.
Zij had hier nog een taak op deze wereld, nl het grootbrengen van haar kinderen, dank zij de moderne geneeskunde (en het RIZIV) heeft zij dit kunnen doen tot haar kinderen 9 en 10 jaar waren, De funderingen van hun karakter waren toen gelegd en ook de herinnering heeft een pedagogische waarde.. De karakterontwikkeling en de mensen die mijn kinderen kunnen en mogen worden, is eveneens aan haarzelf, maar ook aan de geneeskunde en het RIZIV te danken.
Zij was mijn vrouw en vriendin, na zes jaar is die plaats nog niet terug in genomen en eerlijk gezegd, ik weet niet of dat nog ooit kan gebeuren.
Ikzelf vind dat deze kriteria zouden moeten meespelen.. Indien je ouder wordt en alleen bent, geloof ik dat er velen zijn die eigenlijk graag de ogen sluiten, want zelfs met de moderne geneeskunden… Kanker is geen pretje en laat zelden ruimte voor levenskwailteit.
Ik ben de geneeskunde en deze maatschappij met haar sociale zekerheid dankbaar, vanuit het diepste van mijn hart, Indien we in een ander land hadden gewoond dan zouden mijn kinderen niet eens hun moeder herinneren.. Als ik dan even denk aan landen zoals Roemenië waar men nadenkt om de verdoving in de tandenartsenij af te schaffen voor sociaal niet verzekerden…..
Marc
07/12/2011 om 18:00
Ik heb het al meermaals meegemaakt hoe het leven van oude mensen verlengd wordt op een manier die je allesbehalve menselijk kan noemen voor betrokkene. Ik vrees dat vooral de ziekenhuizen en de specialisten er beter van geworden zijn…
Natuurlijk moet in dit debat de menselijkheid voorop staan en mag het niet afglijden naar puur economische materie. Maar dat laatste bedoelt Cassiman ook niet. Hij stelt zich terecht de vraag of het redelijk is zo ontzettend veel geld te spenderen om een leven te reppen, geld dat elders natuurlijk niet meer kan ingezet worden voor andere, nobelere doeleinden. Dat is geen dwaze vraag. Het getuigt van realiteitszin: als behandelingen steeds beter maar vaak ook duurder worden, kom je nu eenmaal op een punt dat er keuzes moeten gemaakt worden. Leuk is dat niet, maar het heeft geen zin de werkelijkheid te gaan verdraaien.
Nieuw is die vraag trouwens niet. Het leven van de tradionele eskimo was heel hard. Het was permanent vechten om te overleven. Als mensen oud werden, kwam er een moment dat zij zo hulpbehoevend werden dat ze een zware last voor de hele eskimo gemeenschap werden, een last die de gemeenschap soms maar moeilijk kon dragen. Terwille van het overleven van de gemeenschap kwam dan het moment dat de oude eskimo zich voorbereidde op de dood door zich uiteindelijk terug te trekken en zich te laten doodvriezen. Dat was geen onwaardige dood. Dat was een dood in overeenstemming met het afnemen van de levenskrachten, in volle bewustzijn meestal, en die ook de gemeenschap naar waarde schatte. Wij zijn geen eskimo’s en wij moeten niet terugkeren naar die tijden. Maar er valt wat mij betreft heel wat van te leren.
07/12/2011 om 18:30
@Wilfried: “Laat mensen in alle sereniteit zelf kiezen of ze er nog willen bijhoren of liever afscheid nemen.” (en idem @David Schoonbaert “Hangt van de patiënt zelf af zou ik zeggen. Als de patiënt zijn leven met nog enkele maanden wil verlengen is dat zijn persoonlijke keuze zoniet kan de patiënt zelf beslissen hoe hij zijn einde tegemoet gaat.”)
De vraag is of ‘wij allemaal (de overheid)’ moeten méébetalen voor het (dure!) behandelen van terminalen die zich hooguit een paar maand extra kopen (ongetwijfeld met allerlei pijnstillende middelen die het wat draaglijker maken. Als die pijnstillers er niet waren, dan gok ik dat de terminale patiënt niet meer zou willen behandeld worden). Ik vind van niet! Stel dat de persoon in kwestie vermogend is en die behandeling volledig zélf kan betalen, dan zie ik het probleem niet zo!
zoedt frida raakt een interessant punt aan: stel nu eens dat we zouden moeten kiezen: of we betalen ‘met zijn allen’ 100.000 euro om een terminale patiënt nog een paar extra maanden te geven, of we gebruiken dat geld om ergens in Afrika de bouw van een schooltje voor 100 leerlingen te financieren… wat zouden we dan kiezen? Het is nodig van dat soort dingen te vergelijken! Sommige mensen hier hebben zo’n afkeer van geld/economie/cijfers dat ze zich ironisch genoeg een kat in de zak zouden kopen. (De afkeer verandert niets aan het feit dat er schaarste van middelen is. En dat we dus maar beter goed nadenken hoe we ons geld besteden, want we kunnen het niet twee keer uitgeven, en we kunnen het niet zomaar bijdrukken.)
We *moeten* blijkbaar iedereen tot het uiterste blijven behandelen, om toch maar te tonen dat we alles geprobeerd hebben wat we konden. Alsof je een leeggeknepen citroen toch maar verder wilt blijven uitpersen. En hoe menslievend dat op het eerste, oppervlakkige gezicht ook mag lijken, er zit iets enorm egoïstisch achter. Men bekijkt het vooral en alleen vanuit de eigen situatie. ‘Stel nu eens dat *ik* in die situatie verkeerde, of een van mijn dierbaren…’ (zoals Jan Van Duppen het in zijn stuk zegt: ‘Solidariteit werd vervreemd tot een eigen risico-verzekering.’ Ook de moeite om te lezen is dit stuk op de blog van Van Duppen (http://www.janvanduppen.be/?p=705): Reanimatie is een soort bezwering en medisch gezien betrekkelijk zinloos: “Toen sociologiestudent Hugo van der Wedden nog verpleegkundige was, zag hij tientallen pogingen tot reanimatie. Hij kende daardoor de zwaarte van het werk. Van tevoren weten verpleegkundigen immers dat de kans van slagen erg klein is – amper 14 procent – en dat de schade vaak groot is (…) Als op straat iemand onwel wordt en sterft, is dat voor de omstanders moeilijk verteerbaar. Als ambulancemedewerkers iemand reanimeert en meeneemt, ontstaat het idee dat een leven is gered. Reanimatie wordt daarmee een soort bezwering; het biedt publiek én direct-betrokkenen een manier om zich een houding te gevenen zich minder snel schuldig te voelen. ‘Er is alles aan gedaan’, denkt men.”
Cassiman noemde in Reyers Laat het concept van een Citizens’ Council, waarbij ‘de mensen’ samen beslissen wat de moeite waard is om te bekostigen. Al ken ik de details niet van dit soort initiatieven, het is dringend tijd dat hier ook eens zoiets wordt georganiseerd. (Het enige spijtige is dat Cassiman zei dat het de barre economische tijden zijn die ons verplichten de denkoefening te maken. Wat mij betreft is er geen economische crisis nodig om de vraag ‘wordt het geld van de gemeenschap hier wel goed besteed? Doen we met dit geld zoveel mogelijk goed voor zoveel mogelijk mensen?’ te rechtvaardigen. Ook lang voor de crisis wisten we al dat de situatie zo niet zou kunnen blijven evolueren. Het is natuurlijk wel begrijpelijk dat Cassiman het zegt: vaak is nu eenmaal een crisis nodig voor mensen dingen willen veranderen. Op die manier is er meer kans dat hij mensen zal overtuigen.)
Nog een laatste opmerking: ik kan iedereen aanraden eens het TED-filmpje te bekijken met Bjorn Lomborg (Bjorn Lomborg: Our priorities for saving the world) waarin hij zich de vraag stelt: ‘als we 50 miljard dollar hadden om de grote wereldproblemen mee aan te pakken, wat zouden dan onze prioriteiten zijn?’ Het blijkt nu eenmaal dat mensen het heel moeilijk hebben met het stellen van prioriteiten - dat woord noemde Cassiman overigens expliciet, en is een kernwoord in deze hele discussie. Noem het een variatie op ‘kiezen is verliezen’. We kiezen liever niet, en modderen liever maar wat aan. Lomborg wist door bevraging van studenten een lijst op te stellen met de 20 grootste problemen die onze wereld teisteren. Het probleem is: die problemen oplossen kost tijd, geld, mankracht, opleiding, technologie (die heden misschien nog niet ontwikkeld is) etc. Er is dus schaarste op velerlei vlakken en we zullen niet alle problemen nu, en in even grote mate, kunnen oplossen. Dat wetende, welke problemen zullen we dan éérst proberen oplossen? Vertaald naar dit debat: welke behandelingen krijgen voorkeur op andere; welke behandelingen kunnen we ons niet meer permitteren; is er geld dat nu naar gezondheidszorg gaat dat nuttiger op andere domeinen kan besteed worden?
07/12/2011 om 18:38
ik denk dat we vooral moeten kijken naar de kwaliteit van het leven en de patiënt zelf laten beslissen wanneer hij/zij er genoeg van heeft.
kankerpatiënten dienen ook duidelijk ingelicht worden over de therapie die ze krijgen : wat is de overlevingskans.
oncologen hebben de gewoonte om door te blijven behandelen, zonder een kosten/baten analyse te maken.
70 jaar is tegenwoordig nog jong : sporten, reizen, op kleinkinderen passen. Een leeftijdsgrens hanteren lijkt mij moeilijk.
07/12/2011 om 22:08
De waarde van die laatste periode zit in het draaglijk maken ervan, pijbehandeling en eventuele keuze voor euthanasie.
Er zijn andere dingen waar mijn inziens kan op bespaard worden. Het is gedurfd, maar moet de maatschappij opdraaien voor de geneeskundige behandeling van iemand die door bewust roekeloos gedrag (o.a. te hard en zwaar onder invloed rijden) gewond is geraakt? Moet de maatschappij opdraaien voor mensen die in hedendaagse auto’s hun gordel bewust niet dragen? Misschien kan daar een ander trerugbetalingssysteem voor worden ontwikkeld. Het inbedden van verantwoordelijkheid in het systeem zorgt (hopelijk) voor gedragswijziging. Het vrijgekomen budget kan zondermeer nuttig worden aangewend.
07/12/2011 om 22:48
@ Brecht
Sorry, maar van uw eerste zinnen wordt ik al effe niet goed.
Je schrijft:
‘De vraag is of ‘wij allemaal (de overheid)’ moeten méébetalen voor het (dure!) behandelen van terminalen die zich hooguit een paar maand extra kopen (ongetwijfeld met allerlei pijnstillende middelen die het wat draaglijker maken. Als die pijnstillers er niet waren, dan gok ik dat de terminale patiënt niet meer zou willen behandeld worden). Ik vind van niet! Stel dat de persoon in kwestie vermogend is en die behandeling volledig zélf kan betalen, dan zie ik het probleem niet zo!’
Kortom, wie geld heeft is voor jou geen probleem, heb je dat niet, jammer!!!!!
Ooit al van het woord solidariteit gehoord?
Ik pleit hier niet voor een eindeloos rekken van lijden, verre van. Maar van dit soort, van alle emotie ontdane, replieken gruw ik….
08/12/2011 om 00:01
En niemand spreekt over the prijzen van geneesmiddelen die de pharmaceutische industrie met opzet hoog houdt? Typisch!
De pharmaceutische lobbies in Brussel zijn niet te onderschatten.
Maak je geen illusies; het is natuurlijk van zelfsprekend dat in een geldmaatschappij, daarenboven eentje met een collectieve bijdrage tot sociale zekerheid, het geven van iets aan iemand altijd ten koste gaat aan het nemen van iets van iemand anders. Immers heeft alles een prijskaartje.
En moge de prijs nooit een probleem zijn, want geld is slechts een fictie. Het is niet een kwestie van ‘kunnen we het betalen’, het is een kwestie van ‘kunnen we doen?’. Maar helaas is de kostprijs altijd het probleem, want er is iets fundamenteels fout aan ons(?) “systeem”.
08/12/2011 om 01:05
@ michel: ik zal proberen verduidelijken.
Stel dat je een persoon hebt die oud en terminaal ziek is, en er bestaan dure pillen die die persoon hooguit nog een paar maanden extra tijd zullen geven, en die door de ziekteverzekering terugbetaald worden, dan vraag ik me af of die terugbetaling wel geoorloofd is, als je weet wat je met dat geld binnen of buiten de ziekenzorg allemaal kan verwezelijken.
Stel dat de persoon in kwestie een *rijke* man is, die perfect in staat is om volledig en alleen voor de bekostiging van de behandeling en de pillen in te staan, dan zie ik geen probleem. Dan vind ik dat die man behandeling moet kunnen krijgen. Dus ja: een rijke man zal nog een extra aantal maanden hebben, een persoon die niet rijk is niet.
De reden dat ik dat vermeldde is omdat in de uitzending van Reyers Laat werd gewaarschuwd voor een ‘geneeskunde met twee snelheden’, die naar ik vermoed inhoudt dat mensen naargelang hun vermogen een geneeskunde van een verschillende kwaliteit zouden krijgen. Ik ben geen voorstander van kwaliteitsverschillen in behandeling op basis van het vermogen van de patiënt, maar we spreken hier natuurlijk over extreme gevallen (terminale patiënt. dure pillen. pillen helpen niet veel). Het lijkt me beter die persoon dan wél een behandeling te gunnen zodat er kan geleerd worden uit de respons op de pillen, waardoor hopelijk op termijn betere en goedkopere zorg bij de behandeling voor die ziekte kan worden bereikt, dan dat we aan die man zeggen: ‘Sorry, maar deze behandeling wordt sinds kort niet meer terugbetaald, dus u, die ze volledig zelf zou kunnen betalen, kan deze behandeling niet meer krijgen.’
Nieuwe producten en behandelingen zijn aanvankelijk meestal erg duur en voor the happy few. Maar veelal zal over de tijd, mede door die happy few die geld uitgeven aan dat dure spul, het product beter en betaalbaarder worden, voor een steeds grotere groep.
Overigens kan ik natuurlijk ook niet laten liggen de volgende vraag te stellen: vindt u dat een persoon die heel rijk is, en eigenlijk helemaal geen nood heeft aan terugbetaling van ziekenkosten, voor wie zelfs de duurste behandelingen een peulschil zijn, geen terugbetaling verdient?
En ja, ik heb al van het woord solidariteit gehoord. Misschien bent u niet tot daar geraakt bij het lezen van mijn eerste commentaar omdat u ‘effe niet goed’ werd van mijn eerste paragraaf, maar ik citeerde Jan Van Duppen die over solidariteit zegt: ‘Solidariteit werd vervreemd tot een eigen risico-verzekering.’ Solidariteit uit puur eigenbelang dus. Het bestaat! (En ik zal verder maar niet te diep ingaan op de ’solidariteit’ tussen de landsdelen als een ander voorbeeld van hoe de betekenis van solidariteit kan verschuiven, en voor verschillende mensen anders is.)
Nog een laatste opmerking: u mag niet vergeten dat niet alleen geld een deel van het probleem (en de oplossing!) is. De hoeveelheid kinderen die overlijden ten gevolge van kanker is over de laatste decennia sterk gedaald. Vandaag overleven kinderen die vroeger niet zouden overleefd hebben. Er is geen énkel geldbedrag dat die kinderen van vroeger in die tijd zou kunnen gered hebben. Er zijn vandaag mensen die sterven aan ziekten die over een decennium goed geneesbaar zullen zijn. Dat is spijtig, maar such is life. Mensen die voor 1969 zijn gestorven hebben de maandlanding, een van de grootste verwezelijkingen van de mensheid, niet kunnen meemaken. Dat heet dan ‘pech hebben’.
08/12/2011 om 08:16
Matteüs 6,27
Wie van jullie kan door zich zorgen te maken ook maar één el aan zijn levensduur toevoegen?
Lucas 12,25
Wie van jullie kan door zich zorgen te maken één el aan zijn levensduur toevoegen?
Met die uitspraak van Jezus Christus wens ik te benadrukken dat God en God alleen nog steeds beslist over leven en dood.
God heeft de geneesheren de wijsheid te geven om mensen te genezen, niet om voor God te spelen.
Daarom dat geneesheren in eer en geweten moeten optreden. Aan hen om na te gaan of hun optreden tegen de wil in van GOD is of niet. Het kostenplaatje is hier ondergeschikt aan.
Mijn leven moeten ze zeker niet met een paar maanden verlengen. Als God mij roept dan roept Hij mij. Punt.
‘ Want een Christen weet dat het leven hier maar een tussenstadium is naar het Eeuwig Leven. ‘
Hij geeft ons HIER en NU de kans voor of tegen Hem te kiezen. Aan ons om die kans te grijpen.
08/12/2011 om 09:07
@JosM
“god” heeft hier geen bal mee te maken, Ik vindt het zelfs afgrijselijk dat u die voorstelling maakt dat er een overheersend wezen beslist over leven en dood.
@Brecht
Laat mij mijn standpunt verduidelijken: Elke persoon heeft recht om langer te leven als hij of zij dat wil ongeacht zijn vermogen. Als de persoon daarentegen kiest om zijn leven te beëindigen dan is dat ook zijn of haar goed recht.
08/12/2011 om 09:10
Eeuwig leven yeah right. Als je in een ‘God’ gelooft die boorlingen en tieners laat sterven, raad ik je aan om eens met diens ouders te gaan praten.
Professioneel kom ik regelmatig zwaar zieke patiënten tegen. Ben werkzaam als verpleegkundige op een afdeling intensieve zorgen van een universitair ziekenhuis. Kanker, andere aandoeningen, terminaal of niet, dagelijks worden dergelijke moeilijke beslissingen genomen. Hoe ver gaan we? Als je weet dat een zwaar zieke IZ patiënt duizenden euro’s per dag aan de gemeenschap kost, mag je hier hier wel eens over nadenken. Ik heb het geluk dat de dokters waar ik mee werk over een gezond werkend hersenstel beschikken. ” 90 jaar, hulpbehoevend en een zware infectie met nood aan machinale ondersteuning, wat doen we?’ of ”Terminale longkanker, gaan we die nog 2 weken in kunstmatig coma houden en dan alles afzetten?” … aan U de keuze…. Dit debat gaat verder dan ‘de kankerpatiënt’ hoor’.
08/12/2011 om 09:19
Aangezien onze financiële middelen beperkt zijn, moeten we noodzakelijkerwijze keuzes maken.
Feit is dat de laatste twee levensjaren ongeveer driekwart van ons budget voor gezondheidszorg opslorpen!
Probleem hierbij is wel dat we vaak niet weten op welk ogenblik die laatste periode van ons leven van start gaat…
Therapeutische hardnekkigheid is hoe dan ook uit den boze. Niet de verlenging van het leven met x aantal jaren of maanden is van belang, wel de levenskwaliteit die door de behandeling aan de patiënt kan worden gegeven. Dat principe wordt jammer genoeg door vele artsen (vooral in ziekenhuizen) niet gerespecteerd. Dat mensen sterven wordt nog al te vaak door artsen als een mislukking beschouwd.
Met onze beperkte middelen moeten we vooral de basiszorg voor iedereen toegankelijk houden, niet alleen in België, maar wereldwijd.
Het heeft dus geen enkele zin om met dure behandelingen het leven van terminale patiënten (in onze rijke landen) nog met enkele weken of maanden te verlengen, terwijl de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden nog heel precair is.
08/12/2011 om 10:43
Mensen die zeggen dat er geen prijs staat op een mensenleven zijn blind. Tuurlijk staat er een prijs op, anders zouden de behandelingen ook miljoenen kunnen kosten, geld is nu eenmaal beperkt en is het altijd geweest. De discussie hier is niet of er een prijs moet gezet worden, maar of we die verder gaan verlagen.
Op zich moet de ziekteverzekering beslissen waar ze prioriteit aan geeft. Als met hetzelfde geld meer resultaat kan gehaald worden bij basisbehandelingen, moet daar volop voor gegaan worden.
Dure behandelingen die het leven van een patient met 1 à 2 maanden verlengen gewoon afvoeren omdat ze geen afdoende resultaat boeken zie ik wel niet zitten. Als dokters die redenering altijd zouden gehad hebben zaten we nu nog altijd in de middeleeuwen qua medische wetenschap, er zijn nu eenmaal experimentele behandelingen nodig. Het zijn wel de patienten zelf die nog altijd over hun eigen leven moeten beslissen.
08/12/2011 om 11:43
@chris: lees de regels van het forum - mod
08/12/2011 om 13:28
In zo’n discussie moet je wel goed definiëren wat “terminaal” is.( “In the long run, we’re all dead”). Een matrixje “terminaal x behandelingstype” zou al wat meer klaarheid scheppen: bijv. een kankerpatiënt in stadium IV die “gewone chemo” krijgt wint nog een jaar, wanneer er targeted immunotherapie aan toegevoegd wordt kan dat 3 - 5 jaar zijn.
Dus mag hier ook de vraag gesteld worden naar de tergend langzame doorvoertijd om een geneesmiddel gergistreerd te krijgen waardoor de patentbescherming belachelijk kort is en de R&D over een idiote periode afgeschreven dient te worden? Wat willen wij: de vooruitgang tegenhouden omdat er 1/1.000.000 zou kunnen overlijden als gevolg van de nieuwe behandeling terwijl die een progressievrij overleven van 1 jaar of meer oplevert of willen wij dat de research afgebouwd wordt omdat een aandeel in generische firma’s meer oplevert dan in start ups die een doorbraak willen realiseren?
Prof. Cassiman kan er ook eens aan denken om zijn geachte collegae te sensibiliseren om bij incidentie van erfelijke kankers bij één van de ouders de kinderen te laten testen sterk aan te bevelen. Dat neemt natuurlijk niet weg dat we ooit dit aardrijk zullen verlaten. Ik zal dit in ieder geval op een zo elegant mogelijke manier proberen…
08/12/2011 om 13:59
“Moeten terminale kankerpatiënten nog peperdure behandelingen krijgen”? Deze vraag is verkeerd gesteld. Het zou moeten zijn: “Waarom moeten goede geneesmiddelen zo duur zijn”? Is het niet omdat de “libertijnse farmaceutische industrie” vooral geinteresseerd is in het maken van financiele winsten, overeenkomstig de tendens van de moderne economie waar geld belangrijker wordt geacht dan sociale rechtvaardigheid en waar geen plaats meer is voor charitas en onbaatzuchtigheid? Hier gaan centen, aandeelhouders en speculanten voorop. Voor een goed waarnemer heeft de “libertijnse farmaceutische industrie” weinig of geen belangstelling voor de gezondheid van de mens, ondanks de mooie schijn. Zij produceren liever symptoombestrijders (die zij ten onrechte geneesmiddelen noemen) dan te wijzen op het belang van bv. een gezonde voeding. Aan gezonde mensen is immers niets verdiend, in tegenstelling tot mateloze eters die tonnen anti-maagzuurpillen kopen en economisch gezien gegeerde klanten zijn. Ook kankerpatienten hebben het financieel zeer zwaar en komen terecht in het zog van dure en ongenadige patentenjagers die nalaten om preventieve maatregelen te propageren en er alles aan doen om alternatieve oplossingen, die hun monopolie bedreigen, te verzwijgen. Een ethisch en sociaal gezondheidsprogramma is voor de “libertijnse farmaceutische industrie” dan ook taboe. Cru gesteld: hoe meer zieken hoe beter! Heren, nooit gehoord van Albert Sweitzer, pater Damiaan, moeder Theresa…? Verander uw strategie en milder uw prijzen. Of draagt u met uw ziekelijke hebzucht liever bij tot het failliet van onze “beschaving”?
08/12/2011 om 14:14
@ David S. en Jan V.
Ik heb het zelf allemaal meegemaakt en niet één keer maar meerdere keren en toch geloof ik in God.
U bent net zo vrij om God te verwerpen als ik die vrijheid had om God te aanvaarden.
Uiteindelijk zullen wij allen verantwoording moeten afleggen. Of we willen of niet.
Lees eens het verhaal in de Schrift over de rijke man en de arme Lazarus.
==> ‘ Er zal niemand terugkeren om te zeggen wie gelijk had. ‘
08/12/2011 om 14:58
@Pim
De ziekteverzekeringen moeten zich niet zo laten rollen door de commercieel ongenadige farma-industrie, want uiteindelijk zijn het alle belastingbetalers die hun centen langs de mutualiteiten in de zakken van deze industrie en hun aandeelhouders zien verdwijnen. Natuurlijk kunnen de ziekteverzekeringen de overdure prijzen van genees(?)middelen niet blijven dragen. Toch valt het mij op dat ook hier weer de kleine man het gelag moet betalen, terwijl de winsten van de groot-industrie blijven oplopen en deze industrie, volgens objectieve fiscale bronnen, weinig of zelfs geen belastingen hoeft te betalen. Hoe dit mogelijk is? Vraag het aan onze volksvertegenwoordigers, waarvan een aantal (laat ons eerlijk zijn) in de eerste plaats bedrijfsvertegenwoordigers zijn. Zijn zij het niet die soms onder een “ongeziene druk” wetten uitvaardigen die weliswaar voor hun lobby gunstig uitkomen maar niet zozeer voor de maatschappij? Een van de schoonste voorbeelden is het onlangs uiteindelijk vrijgeven van het zoethoudend plantje “stevia”, dat jarenlang voor kweek en consumptie werd verboden om de financiele belangen van de suikerlobby niet te schaden, belangen die belangrijker geacht werden dan de gezondheid van de mensen. Dank u “volks”vertegenwoordigers…
08/12/2011 om 16:04
Mijnheer Jozef Haazen, mocht u in de “libertijnse farmaceutische industrie” werken dan zou u graag een salaris ontvangen;
Mocht u een aandeel of obligatie hebben van de “libertijnse farmaceutische industrie” dan zou u graag een zeker rendement ontvangen , vaak met een hoge risicopremie want de toekomst van een farmabedrijf dat geen verkoopklare producten in de pijplijn heeft is zeer onzeker.
En mocht u tenslotte ziek worden dan zou de “libertijnse farmaceutische industrie” u zeer goedkope geneesmiddelen moeten opleveren. Zoek de fout. Die zit, zoals hoger vermeld, in de ultrakorte termijn dat het patent nog bescherming geniet.
@Allen: we zijn van het onderwerp aan het afdwalen - mod
08/12/2011 om 17:13
ik heb net vorige week een vriendin aan kanker verloren, 43 jaar. En ik heb ook moeten zien hoe ze, ondanks de diagnose terminaal, door de dokters werd aangezet om toch maar chemo te nemen, om het proces te rekken. Zij zelf was helemaal niet zo overtuigd van de baten hiervan. De eerste dag ging ze al om haar euthanasiepapieren. Ze had geen partner, geen kinderen, voor wie elke moment langer samen enorm veel betekende. Het enige wat ze kon toevoegen aan haar leven was dat beetje tijd om afscheid te nemen van vrienden, en indien mogelijk nog ietwat van het leven te genieten. Ze ging voor de bijl voor de dokters en nam gedurende een zestal weken toch chemo, na enkele keren op haar stappen terug te keren. Dat heeft zeker haar leven een beetje gerokken… maar toen was het welletjes voor haar, zei ze: ‘de boom in’ tegen de dokters en ging nog op reis. Dat alles binnen een tijdspanne van minder dan vijf maand tussen diagnose en overlijden, na haar reis kon ze het nog een maandje volhouden. De keuze krijgen voor behandeling, die misschien wel meer dagen aan het leven toevoegt, dan leven aan de dagen, en inspeelt op doodsangst bij de betrokkene, op verlatingsangst bij de omstaanders… was voor haar een bijkomende bron van stress, en ik denk dat de druk die uitgeoefend werd om het te doen (zich niet te laten gaan) hoog was. Het klonk meer alsof men haar wilde tegenhouden van zelfmoord als ze behandeling weigerde. Als ze dan toch kwam voor de behandeling, zei men in het ziekenhuis: ‘oef, je bent gekomen’, alsof het voor hen een overwinning was. Ik heb soms gedacht: waren die behandelingen er beter nog maar niet, dat was een moeilijk keuzeproces minder geweest. Misschien kan de moderne geneeskunde soms gewoon té veel. Anderzijds, moeder zijnde, kan ik me perfect voorstellen dat ik tot de laatste drup uit m’n leven zou persen om er voor mijn kinderen zo lang mogelijk te zijn en elk middel zou omarmen. Dus laat het aan de patiënt: maar geef die patiënten ajb geen schuldgevoelens als ze er voor kiezen om niét tot het uiterste te gaan… zo zou er misschien al heel wat bespaard worden, en niet alleen materieel, maar ook in termen van leed.
08/12/2011 om 20:30
Als je de patiënten sneller doorstuurt naar palliatieve zorgen, zullen de dokters en ziekenhuizen hun tarieven gaan verhogen.
Zeker de farmaceutische industrie verdient pakken geld met het zogenaamd verzachten van het lijden.
Als kanker te genezen is, stort deze goudmijn in.
En wat was u vraag ook al weer?
08/12/2011 om 21:36
@JosM
Kom dan eerst maar eens met bewijzen dat er een god zou kunnen zijn. Zolang er geen deftige bewijzen zijn die wetenschappelijk bewezen kunnen worden geloof ik niet dus verantwoording afleggen tegenover een leider van een eeuwig Noord-Korea doe ik niet.
Dat gezegd zijnde goden hebben niets te maken met de lengte van het leven van een mens.
09/12/2011 om 09:19
@ Emmy V: heel mooi gezegd. ‘k Heb hetzelfde meegemaakt met mijn lieve moeder die in 2000 is overleden.Na jaren doktersbezoek om de ziekte onder ” controle” te houden sloeg ze ongenadig en agressief toe.Mijn dank aan de objectieve oncoloog van Gasthuisberg die -zoals moeder- liever een paar maanden “”levenskwaliteit” voorstelde dan 6 maanden ( her-)behandeling met veel miserie zonder uitkomst. Als de patient hiermede volledig instemt is dit m.i. de beste manier om van het leven en de nabestaanden afscheid te nemen.
09/12/2011 om 10:52
Beste,
De Dokters en Specialisten: zouden als eerste moeten verplicht worden om de eventueel in aanmerking komende patiënten v’o'or hun behandeling, al de nadelen en voordelen van de behandeling mededelen alsook hoelang het hun leven langer kan maken en zij zelf zullen moeten betalen
Gezien de enorme evelutie van altijd maar nieuwere toestellen om de ? zes ? maanden en hun enorme prijzen, moet zulke toestellen beperkt worden toegestaan ( wat nu al gebeurd ), doch centraal verdeeld worden geplaatst per Provincie, zodat de patiënten zich niet te ver moeten verplaatsen en er goed: met het openbaar vervoer terecht kunnen.
Indien patiënten het niet kunnen betalen, moeten dokters hun huisarts op de hoogte brengen van hun toestand en voorstel doen: welke medicatie in dit geval het beste is voor deze patiënten en indien zij ook dat niet kunnen betalen:
Moeten zij het recht hebben, om zich zonder pijn. te laten euthanaseren.
M.v.g: jean.
09/12/2011 om 13:06
Neen, het leven moet niet tegen elke prijs verlengd worden.
1. Als het eeuwig leven bestaat is de verlenging met een paar zuchten extreem futiel.
2. Als het eeuwig leven niet bestaat, dan is de verlenging van uitzichtloos lijden alsnog futieler.
Iemand die na tegenspraak door meerdere specialisten als onherstelbaar ongeneeslijk en terminaal ziek gediagnosticeerd wordt:
1/ kan verder actief behandeld worden als hij zelf deze kosten betaalt.
2/ kan voor mijn aanvoelen niet verder actief behandeld worden op kosten van de gemeenschap. (behalve voor de ruime palliatieve confortzorg)
10/12/2011 om 03:46
Ik meen mij te herinner aan een docu over kanker en de farma. Een luik ging over Zuid Korea waar een Farma bedrijf trials deed met een bepaalde behandeling. Dus behandeling (medicijnen om te blijven leven) en geen geneesmiddelen. De deelnemers, voornamelijk jonge mensen, leden aan een vorm van terminale kanker die met deze experimentele behandeling perfect onder controle gehouden werd. Dat was de conclusie van de studie. Tijdens de studie, kregen de vrijwilligers (terminale kanker patienten) deze behandeling gratis. Na de studie werd de prijs om in leven te blijven zo hoog (1/4 maandloon per dag) dat de Zuid Koreaanse regering probeerde in te grijpen zodat deze patienten, die toch wel een bepaald risco genomen hadden, toch nog een deze behandeling zouden kunnen krijgen, maw ze wilden een generisch versie laten maken in India zodat hun landgenoten niet moesten sterven. Onmiddellijk kreeg de Zuid Koreaanse regering het op hun dak van USA en ik geloof ook van het WTO.
U ziet maar waar de belangen liggen.
Er dienen keuzes gemaakt te worden maar men moet ook eens durven nadenken of de evolutie van ons maatschappelijk systeem wel de correcte weg is ingegaan. Persoonlijk, heb ik zeer ernstige bedenkingen bij ons maatschappelijk model. Ik heb het nooit goed begrepen waarom een zeer klein deel van de bevolking het vanzelfsprekend vindt dat zij een groot deel van de weelde bezitten.
10/12/2011 om 14:53
Ik hoop dat U mij vergeeft, maar ik geloof niet dat hier een werkelijke discussie mogelijk is. Een arts is aan zijn ‘Eed van Hypocratus’ verplicht alles te doen het leven van z’n patient te verlengen (redden, zo U wilt, zelfs al is dit maar voor korte tijd tegen zeer hoge kosten). Nergens staat in die ‘Eed van Hypocratus’: “Dit geldt alleen, mits het niet teveel kost”! Wij kunnen en mogen een arts dus niet de verantwoording opleggen voor beul te spelen. Dit is een beslissing, welke hij niet, niet mag en niet moet nemen.
Facit: Dit maakt de vraagstelling dus tot een zuiver etisch probleem, welke uitsluitend door de politiek (of de regering, zo U wilt) opgelost kan worden. Zij dienen daarvoor bindende richtlijnen op te leggen, waarbij levenskwaliteit, levensverwachting en ja, ook de economische voor- of nadelen, tegen elkaar afgewogen worden en men zo tot een bindende beslissing komt, welke dan door de arts uitgevoerd kan worden. In een andere bijdrage heb ik het al gehad over het ‘verstoppertje spelen’ van de huidige regering. Ik voorspel dat U hier een verschuil spel zult zien dat elke mate van het redelijke overtreft, want onze politici staan er echt niet om bekend graag tegenstrijdige beslissingen te nemen. Toch zal dit uiteindelijk nodig zijn om de kosten betaalbaar te houden.
11/12/2011 om 17:42
Mag ik mezelf eerst voorstellen? Mijn beroepsloopbaan was: internist-geriater , vooral in de jaren 1980-95.
Ik had dus jaren te maken met “zinvolle behandeling” en “zinvolle abstinentia therapeutica”.
Voor alle duidelijkheid: dat was lang voor de tijd, dat euthanasie publiekelijk bespreekbaar was. Toen was het “acharnement thérapeutique” bijna de absolute norm. (vooral ten bate van de behandelaars…)
Ik leerde, dat de juiste vraag niet is: wat kost het de gemeenschap? Maar wél: wat baat mijn (eventuele) behandeling nog voor deze concrete patient?
Dat is de vraag, die onze houding moet bepalen. En die geeft meteen een ethische basis voor onze beslissing.
Om het eenvoudig te stellen: er zijn twee mogelijkheden:
- ofwel kan mijn therapie de patient genezen/verbeteren, en dan is er geen twijfel, sedert Hippocrates: dan moet je daarvoor gaan; ten koste van alle moeite, van alle financiële lasten. Het leven is heilig….!
- ofwel besef je, dat alle medicatie, alle heelkunde, radiotherapie, enz… nutteloos zijn.
En dan vervalt je dwingende plicht tot levensredden; dan ontstaat er een tweede dwingende plicht: het einde begeleiden, draaglijk maken, en aanvaardbaar voor patient en familie. Niet zozeer voor de RIZIV…
- En in geval van twijfel??? Dan was mijn strategie, nog 2-3 d. voort te gaan met behandelen, en daarna de situatie opnieuw te bekijken, samen met de verpleegkundige, de fysiotherapeuten, de sociale assistenten, en de familie.
Het is mijn overtuiging, dat deze benadering de grootste waarborg bood voor alle betrokkenen.
Terloops: kwaadwillige familieleden hadden kunnen ‘n aanklacht indienen voor “therapeutisch verzuim”.
Maar dat is me nooit overkomen.
Integendeel, mag ik wel zeggen….
dr. w.h. cornelis
12/12/2011 om 16:17
Elke “Rasta” zal u vertellen dat alles ten behoeve van een mens z’n gezondheid uit de aarde groeit, gratis, zolang de zon, het allerbeste medicijn, maar blijft schijnen.
12/12/2011 om 19:01
De kost rond het levenseinde wordt bepaald door de keuzes die de patient maakt mbt al dan niet behandelen. De enige manier om aan de patient duidelijk te maken welke keuzes hij heeft en welke de voor- en nadelen zijn van de behandelingen die al dan niet invloed zullen hebben op levenskwaliteit en levensverlenging, kunnen enkel gemaakt worden als de patient ook effectief en objectief AL deze informatie krijgt.
Talloze studies wijzen uit dat het geven van objectieve , correcte en volledige informatie hieromtrent positieve invloed heeft op:
- gevoel van controle
- grotere tevredenheid
- behandelingstraject die aansluit op de levenswensen van de patient
- en niet in het minst op de kosten verbonden aan het levenseinde
Dit laatste komt omdat patienten bij gedegen en volledige informatie de patient vaak andere keuzes maken dan de keuze die door de zorgsector momenteel aangestuurd wordt. Door de prestatiegerichte gezondheidszorg wordt (te vaak) gekozen voor maximale levensverlenging en niet noodzakelijk voor maximale levenskwaliteit. Minder behandeling zal bijna altijd resulteren in een korter leven, maar vaak zijn de resterende dagen veel kwaliteitsvoller dan met een verlengd leven. Dit wordt echter (veel te) weinig aan patienten gecommuniceerd. De reden … .
Woordzorg is een kenniscentrum dat voor de gezondheidszorg en de patient communicatietrajecten aanreikt met het oog op een verbetering van de informatieverstrekking. We werken hierbij zowel met opleiding en het aansturen van trajecten binnen de gezondheidszorg als door het sensibiliseren van patienten door hen voor te lichten over mogelijkheden, maar vooral door hen vragen aan te reiken die zij heel gericht kunnen stellen aan wie hen behandelt en/of verzorgt.
En dat heeft een positieve invloed op alle hoger vermelde punten. Ook op de zorgkost en dat zowel voor de maatschappij als voor de individuele patient. Dat betekent uiteraard dat er ook minder winst gemaakt wordt. Maar heette de zorgsector vroeger niet de non-profit sector?
Soraya Rensen
13/12/2011 om 16:29
Het klinkt hard, maar patiënten met geen enkele kans op genezing of beterschap kan je toch maar beter omringen met de beste palliatieve zorgen. De menselijke emotie dicteert dat wij onze geliefden zo lang mogelijk bij ons willen houden. En wat ons dat kosten zou, heeft geen enkel belang. Het kost 100000 euro per jaar? We zouden allemaal dat bedrag per dag betalen als we het hadden. Maar dokters moeten dan maar de boeman spelen. Is er niets meer aan te doen, dan is dat zo. En daar valt niks aan te veranderen. Het welzijn van de patiënt staat voorop, niet het aantal maanden dat hij of zij overleeft. Het moet natuurlijk ook geen triage worden zoals in oorlogssituaties maar weldoordachte en gefundeerde opinies van geneesheren. En wil je dan alsnog opteren voor zulke behandeling, mag je niet verwachten dat anderen daar voor meebetalen, vind ik.
13/12/2011 om 17:21
Hoeveel mag het levenseinde kosten? Hangt gewoon af van op welke trede je op de maatschappelijke trap staat. Zijn we reeds niet met ons allen getuigen geweest van hoe men, betaald door hun onderdrukte burgers, koste wat het moge kosten, het leven rekte van dictators?
Vandaag loopt er juist in onze bioscopen een S.F. film over dit onderwerp ” In Time ” van regisseur Andrew Niccol.
In Time: Tijd als handelsmiddel, om te overleven moet je tijd vergaren o.a. op diverse manieren: verdienen, stelen of erven, zo kunnen de rijken voor eeuwig leven en de armen die sterven snel. Science fiction?
14/12/2011 om 16:04
Beste,
Laat de mensen zelf beslissen over hun eigen leven en als zij in vrede en rust het leven willen verlaten, help hen dan dit te doen via hun huisarts tenzij deze het niet wilt doen: een andere Arts.
Als mensen in de maatschappij geen meerwaarde meer kunnen opbrengen of /en hierdoor ( door invaliditeit ) te minne inkomsten ontvangen voor hun niet normaal presterend werk: dat minder inkomsten geeft: waardoor zij zich geen onderdak en de normale onkosten die levensnoodzakelijk zijn ( huisbrandstof, electriciteit, kleding, drank, voeding, schoenen enz enz enz) kunnen betalen;
dan worden deze mensen in de armoede en dakloosheid gebracht en zouden zij in alle weer en wind, dakloos moeten leven!!!, dit is ONmenselijk.
Daarom: Laat de mensen zelf over zijn eigen leven beslissen wat ZIJ ZELF willen, want het leven kost al geld voor men geboren is tot en met: na zijn dood ( door de kinderen of nabestaande te betalen: Gemeente: papierwerk, kist, begrafenisondernemer, Pastoor, prentjes, begraafplaats koffietafel, grafplaat(en),tekst, jaarlijks grafonderhoud en bloemen Ofwel: Crematie, om zeggens evenduur.
Best en goedkoopst, om de nabestaande niet te blijven belasten, kies ik voor Crematie en verstrooing, tenzij de nabestaande zelf een kleine urne willen mee naar huis nemen .
Dokters verloskundige die op voorhand weten, dat het op komst zijnde kind(eren) gehandicapten voor het leven zijn en nooit zelfstandig zullen kunnen zijn, zouden zulke kinderen ( althans mijn persoonlijke mening hierover) niet levend op de wereld mogen laten komen, tenzij de ouders geldelijk goedgespekt zijn en verplicht worden om een goed gevulde spaarpot op een geblokeerde rekening te zetten die later ( als zij er niet meer zijn), alle onkosten van een R.V.T. en ziekenhuis kosten zal dekken tot hun kind er niet meer is en dit vanaf de eerste dag der geboorte tot het overlijden van hun kind.
M.v.g:en alle respect: jean.
14/12/2011 om 23:41
@ Festraets: Beste, ik ben heel bang, dat jouw benadering de dokter tot beul verheft. Verder geloof ik niet dat zelfs bij de beste voorlichting de patient altijd correct kan beslissen wat voor hem het beste is (voor zover hij daar al toe in staat is). Dat er een vorm van regelgeving moet komen om de uitgaven enigszins binnen de perken van het redelijke te houden staat vast. Echter, ik wil als zieke graag de dokter zien binnenkomen en niet het gevoel willen hebben, daar komt mijn beul binnen. Eens hoorde ik van een medisch student in z’n laatste jaar dat de professor het probleem eutanasie had aangesproken en hij zei: “Na een uitgebreide discussie, waarbij alle aspecten aangesproken werden die wij (de studenten) konden bedenken, moesten wij toch tot de conclusie komen, dat de ‘ Eed van Hypocratus’ voor de goede en vertrouwde werking van een arts onverkort gehandhaafd moest worden.
Facit: De rest is inderdaaed een ethisch probleem, wat niet door de arts opgelost moet worden. Soms zal de patient in staat zijn zelf z’n keuze te bepalen en in andere gevallen zal er een regeling moeten komen zoals eerder door mij aangegeven, welke door de arts alleen naar beste kiunnen en weten uitgevoerd zal worden.
15/12/2011 om 21:23
Dat men de oorzaak van deze discussie aanpakt: al dat soort behandelingen moet dringend goedkoper worden. Het meest onethische aan heel deze discussie is hoeveel de industrieen achter deze behandelingen verdienen op de kap van de zieke. Het kostenplaatje op de kap van de zieke gaan verhalen en door deze discussie een soort van schuldgevoel bij de zieke opwekken is weerzinwekkend. Men moet de pharmaceutische industrie aanpakken: de behandelingen moeten veel goedkoper worden. Men moet deze een speciaal statuut geven waardoor deze niet aanzien worden als producten die puur onderhevig zijn aan de basisregels van de commercie nl. vraag vs aanbod + productiekosten
16/12/2011 om 16:42
De eed van Hippocrates legt vooral nadruk op geen schade mogen toebrengen naast het alles moeten doen om zijn patiënt beter te maken. Waarom wordt er altijd alleen maar geschermd met het andere deel van de eed? Dokters hebben in ‘t algemeen te weinig aandacht voor de schadelijke bijwerkingen van medicatie, maar kankertherapie wordt niet voor niks een agressieve behandelwijze genoemd, spant echt de kroon wat dat betreft. Het is dan al te eufemistisch om het over levenskwaliteit te hebben, laat staan dat men dit onbesproken laat of op schuldgevoelens gaat werken. Los van winstbejag spelen er hier ook factoren als prestatiedrang en gemakzucht mee. Een pennestreek is makkelijk gezet, makkelijker dan de afweging tussen schade en verbetering gemaakt is en bij prestatiedrang gaat het om een drang die onmachtsgevoelens uit de weg wil gaan, die te zeer belust is op het constante gevoel van macht, terwijl het gevoel van de dokter niet hetgene is wat van tel is. En het tikt nog lekker aan ook natuurlijk, plus men zou zijn geweten kunnen sussen met alles gedaan te hebben wat maar mogelijk was. Niet dus en dat zouden gewone mensen moeten weten dat dokters zich zomaar niet achter dit excuus kunnen verschuilen en zeker mag het hen niet van de plicht en het respect ontslaan om met de patiënt zelf te overleggen. Een mens zou een min of meer natuurlijke dood moeten mogen sterven. Verder pleit ik ook om gezondheids- en ouderenzorg uit het kapitalisme te lichten door er vzw ’s van te maken waar iedere werknemer een bescheiden normaal loon krijgt, maar waar ook geen bovenmenselijke presaties qua uren dan dienen gecompenseerd te raken. Het zijn van die beroepen die, wil men ze echt degelijk en menselijk uitgeoefend zien, geen tijdsdruk en overlast verdragen. De zorgverstrekkers moeten zich in de patiënt kunnen verplaatsen, voeling met het leed blijven houden, ook dat wat ze eventueel zelf toevoegen, anders kan er van kwaliteit gewoon geen sprake zijn, helaas wel te veel van mishandeling.
17/12/2011 om 10:34
Op zich ben ik het eens met Stijn Buntinx MAAR, en dit is een groote maar de winsten die de farmabedrijven maken op hun producten worden grotendeels weer geinvesteerd om nieuwe en betere producten te zoeken. Vergis u niet wat de kosten zijn om 10 jaar van trials en meerdere jaren van onderzoek te bekostigen die kunnen makkelijk oplopen tot een tiental miljoen euro.
18/12/2011 om 14:36
Mijns inziens is het mogelijk dat het de dokters zelf zijn die patiënten soms maar moeilijk kunnen laten gaan. Dokters willen in de eerste plaats mensen genezen. Als blijkt dat dat niet meer lukt willen zij voor de patiënt, de naasten van de patiënt, maar ook voor zichzelf weten dat ze er alles aan gedaan hebben om de patiënt zo lang mogelijk een ‘kwaliteitsvol’ leven te bezorgen.
Wanneer de patiënt terminaal blijkt zijn het tenslotte de dokters die met voorstellen voor behandelingen moeten komen. Heeft een dokter de plicht een levensverlengende behandeling voor te schrijven, wetende dat een patiënt daar hooguit enkele weken/maanden bij wint?
19/12/2011 om 09:12
@David Schoonbaert / Stijn Buntinx
Hoeveel mag het levenseinde kosten? Men kan evenzeer de vraag stellen: “Waarom zijn medicamenten zo duur”? Uiteraard gaat een deel van de winst naar de farmabedrijven die daar hun onderzoek, hun productie en hun lonen mee moeten bekostigen. Maar men mag niet overdrijven. Tel vanaf de bron tot bij de patient alle riante uitkeringen en erelonen op voor uitvinders, onderzoekers, technici, directies, personeel en aandeelhouders, voeg er de overdreven patentrechten aan toe, de premies, commissies en de aan de klant doorgerekende procenten voor geneesheren die bedrijfsmedicamenten voorschrijven. Zo wordt de verhouding tussen winstbejag en charitas duidelijk. Hoe meer ziel(k)en, hoe meer vreugde; hoe langer ze leven, hoe meer er aan te verdienen is.
20/12/2011 om 14:12
De mogelijkheid tot patenteren van geneeskundige middelen en technieken is immoreel. De gevolgen zijn, als je het werkelijk goed bekijkt, desastreus. Wat zijn de overwegingen die een farmaceutisch bedrijf maakt om een bepaald middel al dan niet te onderzoeken, om er al dan niet geld in te steken, om het al dan niet op de markt te brengen, zelfs om zogenaamd wetenschappelijk onderzoek al dan niet te publiceren afhankelijk van de resultaten? Deze overwegingen zijn eigenlijk altijd economisch. Vandaar dat men een product zelfs niet onderzoekt als men het niet (meer) kan patenteren. Waarom zit colloidaal zilver en goud als therapeutisch middel in het ruime aanbod aan alternatieve geneeskunde (en bijgevolg ook met de bijklank van niet werkzaam, want de media worden graag gebruikt/misbruikt hierin) maar wordt er wel onderzoek gedaan naar de koppeling colloidaal goud aan bepaalde specifieke antistoffen. Omdat het beter werkzaam is? Of omdat het voor een heel specifieke aandoening werkzaam is, kan gepatenteerd worden en geregistreerd worden? (zodat het een ‘verplicht’ te gebruiken middel kan worden althans volgens de ‘klassieke’ geneeskunde en de absolute ’standaard’ evidence based medicine, of is het evidence biased medicine?) M.a.w. er is een systeem ontstaan met als belangrijkste motor ‘geld’, waarin het werkveld, opleidingen, onderzoek, gerecht en overheid (FDA in de US, FAVV hier) in meedraaien. Is het normaal dat bijna niemand op de hoogte is van het wetenschappelijk bewijs dat vitamine C-tekort het ontstaan van artherosclerose induceert, maar practisch iedereen weet dat teveel cholesterol dit verergert? Het is gewoon interessanter om mensen levenslang (gepatenteerde) cholesterolremmers te doen nemen dan een goedkoop en overal verkrijgbaar alternatief te nemen en een voedingstekort duidelijk te maken. En er zijn nog veel voorbeelden, maar ik hoop dat mijn argument wat duidelijkheid brengt. Dit is de werkelijke reden van het zo duur zijn van het levenseinde. Een kwalitatieve zorg zou helemaal niet zo duur hoeven te zijn, als men het totale systeem wil beginnen in vraag stellen.
Vriendelijke groeten
24/12/2011 om 00:25
Als we weten dat iemand terminaal is wat maakt het zo moeilijk om te luisteren en te anticiperen op de manier dat hij of zij het leven wil afsluiten en menswaardig sterven. Over alle pijn van het verlies heen is het toch mooi te kunnen zeggen hij of zij was gelukkig toen hij of zij stierf. Het is dan ook niet nodig onze frustraties hun hang te laten gaan en een patiënt martelen omdat deze niet mag sterven. Iedereen heeft het recht op een respectvol levenseinde en dat maakt de vraag wat het mag kosten weinig relevant. Diegenen die niet willen dat een terminale patiënt sterft zouden moeten hun leven voor dat van deze patiënt ruilen. Het kan helaas niet maar zou dan iedereen tevreden zijn ?
26/12/2011 om 18:08
voor mijn part wil ikzelf overgaan tot het beeindigen van mijn leven. geef mij hiervoor het nodige pilletje. niet zeveren en zeuren - geef het mij gewoon - ik zal het nog wel betalen ook - en verder hoef ik niets meer van de maatschappij
31/12/2011 om 02:18
Wat dit probleem betreft denk ik dat we vooral bij ethici te rade moeten gaan, zoals Prof Vermeersch, die zich zeer lang in deze problematiek heeft verdiept. Persoonlijk denk ik vooral aan John Rawls, moraalfilosoof, die zegt dat we moeten uitgaan van het standpunt dat we -op ethisch vlak- niets over onszelf zouden moeten weten: “a veil of ignorance” (een sluier van onwetendheid). Stel: ik weet totaal niet of ik blank of zwart ben, inwoner van Afrika of Amerika, man of vrouw, arm of rijk, Christen of Moslim, homo of hetero, hoger opgeleid of niet, VIP of Jan-met-de-pet, enz, enz. Wat zou ik dan, als niet-wetende, van de maatschappij op ethisch vlak verwachten op gebied van zorg, er van uitgaande dat ik totaal NIET hoor te weten wie of waar ik ben in deze wereld, wat Rawls “the initial position” (de oorspronkelijke opstelling, of een volkomen neutrale opstelling) noemt. Is het in deze optiek nog te verantwoorden dat we honderdduizenden euro besteden om het leven van een terminale patiënt nog een paar maand te rekken (meestal ten koste van veel leed en neveneffecten)? Zijn wij in onze Westerse maatschappij bereid (of in de mogelijkheid?) daarvoor nog te betalen? Zou het niet van een gezonder ethisch standpunt getuigen om met minder inspanning, minder geld, en met eenvoudige middelen enkele duizenden van de hongerdood te redden, aan betere AIDS-preventie te doen, diarrhee als grote kinderdoder te bestrijden, vrouwenemancipatie en opleiding te bevorderen (o.m. in verband met contraceptie), duizenden en duizenden lepra-leiders in India op eenvoudige wijze te behandelen, dood in het kraambed te voorkomen, malaria te behandelen zoals het hoort? Ik ken het probleem van therapeutische hardnekkigheid. Er is een alternatief: goede palliatieve zorg, wat momenteel zelfs in de thuissituatie kan (en niet eens duur is, voor wie het dan toch over geld wil hebben): niets is mooier dan wanneer de patiënt, zijn familie én de arts bij een negatieve prognose de dood niet langer als een vijand maar als een goede vriend van onze eindigheid aanzien en in alle sereniteit en met veel mildheid afscheid kunnen nemen. Het kan. Ik wéét dat het kan. Een arts op rust.
02/01/2012 om 21:12
@ Dick taselaar,
Beste, Ik handhaaf mijn gezegd gedacht ivm Euthanasie.
Een mens die geen meerwaarde kan verwezenlijken wordt niet aanvaard als volwaardig, wel als gedeeltelijke invalide die maar gedeeltelijk betaald loon ontvangt en hiermede niet kan rondkomen.
Zo goed als niets meer kunnende invaliden, worden onderbetaald en kunnen onmogelijk rondkomen met hun ontvangen euro’s.
Zelfs, de laagste in rang, door de criterias die hen hierin rangschikken, moeten al 33% van hun € 1800,00 Brutto per maand afgeven, en moeten maar zien dat zij met hun overhoudend netto maandloon van € 1200 per maand rondkomen, wat onmogelijk is, rekening houdend met hun uitgaven van € 600 of meer huishuur per maand en de voortdurende verhoogde uitgave betalingen aan Electriciteit, Huisbrandstof, Water, kleding, drank enz enz enz, worden deze arm tot dakloosheid toe.
één R.V.T. kamerken voor één persoon met alle bijkomende noodzakelijke onkosten, rond de € 2000,00 per maand is niet voor gepensioneerden met gemiddeld € 750,00 per maand: weggelegd, wel in een krot of bij hun ouders inwonende of op straat.
Als zulke mensen in een rustoord zouden opgenomen worden, zullen hun oogasppel(s) kind(eren) er moeten voor betalen en komen deze in de schulden !!! naar armoede en daskloosheid toe.
Ik zou dit onze kinderen niet willen aandoen en vindt: dat de mensen over hun eigen lichaam zouden moeten mogen en kunnen beslissen, want de dokter zal zulke mensen hun tekorten niet betalen, niet? en dus: als deze mensen hun eigen leven willen laten beeindigen op een vreedzame manier, zou dit moeten toegestaan worden op een legale manier.
M.v.g:jean.
05/01/2012 om 19:33
Hoeveel mag het levenseinde kosten?
Is duidelijk de verkeerde vraag!
Het levenseinde heeft niets te maken met kosten en in vele gevallen kost het zelf niets.
Het heeft veel meer te maken met de omstandigheden en die zijn gewoonlijk zeer persoonlijk en verschillend voor iedereen.
De plaats, de tijd, de familieomstandigheden,de oorzaak of ziekte, de beschikbare middelen om iets te doen om het leven te redden, de beschikbaarheid van artsen, verplegers,apparatuur,reddingsdiensten, hospitaal-bedden, diagnosemiddelen, behandelingsruimten, telefoons,water, voedsel, medicijnen etc…etc.
In een sociale welvaart-staat zoals Belgie hebben we een uitgebreid sociaal/medisch zorgen systeem dat tamelijk goed functioneert.
Het systeem is echter heel kostelijk en de vraag is dus of we de kosten kunnen verlagen?
De mogelijkheden hiervoor zijn enorm maar het vergt een duidelijke aanpak want alles kan veel efficiënter.
Het grootste probleem is dat er heel veel belangengroepen zijn die onvoldoende samenwerken en het feit dat er geen duidelijke beleidslijnen zijn met klare objectieven. De belangen groepen zijn Artsen, Pharma bedrijven, producenten van medische apparaten en toebehoren, verzorgings instituten en hospitalen ( privé of gouvernement) de ziekte verzekeringen en het RIZIV met prijscompetenties voor terugbetaling etc…etc. Al deze deelnemers hebben eigenbelang wat samenwerking niet altijd bevordert. Sommige werken zuiver commercieel terwijl anderen sociale doelstellingen nastreven.
De mogelijkheden om kosten te besparen en zelfs verbeteringen in de dienstverlening te verwezenlijken zijn enorm door een betere organisatie, coördinatie, efficiëntie en een duidelijke beleidslijn en gezamenlijke duidelijke doelstellingen.
Het systeem is complex maar het is mogelijk en niemand moet hiervoor vroeger voor sterven!
Eigenlijk hebben artsen in de praktijk wel de ethiek om patiënten niet onnodig te laten lijden en dit kan zelf verbeterd worden door een goede dialoog met de patiënt en zijn omgeving en met de collega’s artsen wat al zeer veel gebeurt.
Kosten hebben niet veel te maken met het levenseinde maar veel meer met de echte kwaliteit van het verzorgingssysteem in zijn geheel.